Thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới vừa trải qua một tuần giao dịch sôi động với sắc xanh bao phủ. Kết tuần, chỉ số MXV-Index tăng mạnh 4,3% lên 2.930 điểm – mức cao nhất trong 3 tháng trở lại đây. Dẫn dắt đà tăng của toàn thị trường là nhóm năng lượng và nông sản khi toàn bộ các mặt hàng đóng cửa đồng loạt tăng giá.
Giá dầu tăng mạnh khi vận tải qua Hormuz tiếp tục gián đoạn
Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), nhóm năng lượng tiếp tục là điểm sáng của thị trường trong tuần giao dịch 17-21/8. Cả 5 mặt hàng trong nhóm đều tăng giá khi khép tuần, trong đó dầu thô dẫn đầu. Giá dầu Brent đóng cửa tại 94,39 USD/thùng, tăng hơn 6,6%, còn giá dầu WTI tăng hơn 6,8%, lên 87,06 USD/thùng.
Tuần vừa qua, giá dầu tiếp tục được hỗ trợ bởi rủi ro gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông, trong bối cảnh căng thẳng Mỹ – Iran leo thang và hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế.
Washington tiếp tục gia tăng sức ép lên Tehran. Ngày 20/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa áp dụng các biện pháp chiến tranh kinh tế, đồng thời cảnh báo các quốc gia và doanh nghiệp tiếp tục hỗ trợ Iran sẽ phải đối mặt với những hậu quả kinh tế nghiêm trọng.
Rủi ro gián đoạn vận tải cũng lan sang vịnh Oman và eo biển Bab el-Mandeb khi các vụ tấn công và căng thẳng quân sự gia tăng. Đây đều là những tuyến hàng hải quan trọng đối với hoạt động vận chuyển năng lượng, vì vậy những diễn biến mới tiếp tục làm gia tăng lo ngại về dòng dầu từ Trung Đông ra thị trường quốc tế.
Tại eo biển Hormuz, hoạt động vận tải tiếp tục suy giảm. Số lượng tàu di chuyển qua có thời điểm chỉ còn 5-7 tàu/ngày, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình khoảng 12 tàu/ngày trong tháng 8. Riêng ngày 16/8, không ghi nhận chuyến tàu hàng hóa nào đi qua.
Sau các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu, nhiều chủ tàu và doanh nghiệp vận tải có xu hướng trì hoãn, giảm chuyến hoặc chuyển hướng. Một số hãng vận tải cũng tạm dừng một phần dịch vụ qua Hormuz và Bab el-Mandeb để giảm rủi ro an ninh. Điều này làm giảm khả năng lưu chuyển dầu trong ngắn hạn và duy trì phần bù rủi ro địa chính trị trên giá dầu.
Dữ liệu theo dõi tàu và ảnh vệ tinh cũng cho thấy lượng dầu thực tế đi qua eo biển Hormuz thấp hơn đáng kể so với con số 9-10 triệu thùng/ngày được một số quan chức Mỹ đưa ra. Theo ước tính của Vortexa, lưu lượng này chỉ đạt khoảng 941.400 thùng/ngày trong giai đoạn 14-21/8. Phần lớn dầu rời khu vực được vận chuyển qua các cảng phía đông của UAE và Oman như Fujairah, Sohar và Muscat, thay vì đi qua Hormuz.
Bên cạnh đó, nguồn cung dầu Iran sang Trung Quốc có dấu hiệu thu hẹp khi lượng dầu chào bán cho tháng 9-10 giảm, trong khi lượng dầu Iran tồn trên biển cũng đi xuống. Điều này buộc các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc phải tìm kiếm thêm nguồn cung từ Brazil và Iraq.
Trong khi đó, sản lượng dầu của Iraq vẫn thấp hơn đáng kể so với trước chiến tranh do hoạt động xuất khẩu qua vùng Vịnh gặp hạn chế. Một số ước tính cho thấy sản lượng dầu của Iraq trong tháng 7 chỉ đạt khoảng 2,6 triệu thùng/ngày.
Nguồn cung từ Na Uy cũng giảm. Sản lượng dầu thô của nước này trong tháng 7 thấp hơn gần 200.000 thùng/ngày so với cùng kỳ, xuống khoảng 1,78 triệu thùng/ngày.
Ở chiều ngược lại, các yếu tố cơ bản tại Mỹ phần nào hạn chế đà tăng của giá dầu. Hoạt động lọc dầu trong tuần qua tăng lên 97,2% công suất, với lượng dầu thô đưa vào các nhà máy lọc dầu đạt 17,4 triệu thùng/ngày. Trong khi đó, tồn kho dầu thô tăng 4,4 triệu thùng lên 428,8 triệu thùng.
Đơn hàng lớn từ Trung Quốc làm nóng thị trường đậu tương
Thị trường nông sản cũng có một tuần giao dịch khởi sắc khi cả 7/7 mặt hàng trong nhóm đều tăng giá. Đáng chú ý, giá đậu tương tăng nhờ nhu cầu nhập khẩu tăng mạnh, trong khi triển vọng mùa vụ tại Mỹ bắt đầu xuất hiện những tín hiệu kém thuận lợi.
Kết tuần, giá đậu tương CBOT tăng gần 4%, lên 455,4 USD/tấn. Giá khô đậu tương tăng 3%, lên 359,1 USD/tấn, trong khi giá dầu đậu tương tăng 0,9%, lên 1.534 USD/tấn.
Lực cầu từ Trung Quốc là một trong những yếu tố đáng chú ý nhất đối với giá đậu tương trong tuần qua. Báo cáo Bán hàng Xuất khẩu (Export Sales) của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy khối lượng đậu tương Mỹ đã được cam kết mua cho niên vụ 2026-2027 đạt hơn 10 triệu tấn, tăng 102% so với cùng kỳ năm trước và cao nhất trong 4 năm.
Tại Trung Quốc, Tập đoàn dự trữ ngũ cốc quốc gia (Sinograin) đã đấu giá thành công khoảng 67% trong tổng số 501.000 tấn đậu tương nhập khẩu được chào bán. Hoạt động này nhằm giải phóng dung tích kho để chuẩn bị tiếp nhận các lô hàng mới trong quý IV, đồng thời cho thấy nhu cầu nhập khẩu của thị trường Trung Quốc vẫn đang ở mức cao.
Tại Mỹ, nhu cầu ép dầu tiếp tục duy trì tích cực. Theo Hiệp hội các nhà ép dầu quốc gia Mỹ (NOPA), lượng đậu tương được các nhà máy thành viên ép trong tháng 7 đạt 5,9 triệu tấn, tăng 10,7% so với cùng kỳ năm ngoái và là mức cao nhất từng ghi nhận.
Nhu cầu dầu thực vật cho ngành nhiên liệu sinh học tăng cũng góp phần thúc đẩy hoạt động ép dầu. Trong tháng 7, tồn kho dầu đậu tương thương mại của Mỹ giảm 9,4%, xuống 616.900 tấn, cho thấy nguồn cung các sản phẩm sau ép đang chịu thêm sức ép.
Về nguồn cung, kết quả khảo sát thực địa Crop Tour của Pro Farmer tại 7 bang trồng đậu tương lớn của Mỹ cho thấy triển vọng mùa vụ không hoàn toàn thuận lợi như kỳ vọng.
Tại Illinois, bang trồng đậu tương lớn nhất nước Mỹ, số quả trong khung đo tiêu chuẩn trung bình đạt 1.430 quả, giảm 3,3% so với năm trước. Tại Indiana, lượng quả giảm 4,2%, trong khi khu vực phía Tây Iowa ghi nhận mức giảm từ 4-8%. Những kết quả này làm gia tăng sự thận trọng đối với dự báo năng suất 4,5 tấn/ha mà Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) đưa ra.
Đồng USD suy yếu cũng tạo thêm thuận lợi cho nông sản Mỹ khi hàng hóa định giá bằng USD trở nên cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế. Bên cạnh đó, giá dầu duy trì ở mức cao tiếp tục hỗ trợ nhu cầu nhiên liệu sinh học, qua đó tạo thêm động lực cho nhóm dầu thực vật.
Về logistics, việc Mỹ gia hạn 90 ngày miễn trừ Đạo luật Jones (Jones Act waiver) từ ngày 17/8 cho phép các tàu quốc tế vận chuyển dầu thực vật và phân bón giữa các cảng nội địa, góp phần giảm bớt những hạn chế trong vận chuyển hàng hóa.
Trên thị trường kỳ hạn, vị thế bán lớn của các quỹ cũng góp phần tạo thêm lực mua cho đậu tương khi thị trường đảo chiều. Các quỹ quản lý tiền tệ (Managed Money) trước đó nắm giữ quy mô bán khống khá lớn. Khi kết quả Crop Tour cho thấy triển vọng mùa vụ không thuận lợi như kỳ vọng, trong khi nhu cầu mua từ Trung Quốc tăng mạnh, một phần vị thế bán được đóng lại, tạo thêm lực mua cho đậu tương.
Tại thị trường trong nước, hoạt động nhập khẩu và luân chuyển nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tiếp tục diễn ra trong bối cảnh các doanh nghiệp theo sát biến động tỷ giá và giá trên thị trường kỳ hạn quốc tế.
Tổng nguồn cung khô đậu tương trong nước tháng 8 được duy trì ở mức cao, ước đạt 700.000 tấn, trong đó có sản lượng ép dầu trong nước và khoảng 400.000 tấn khô đậu tương nhập khẩu. Tuy nhiên, các nhà máy thức ăn chăn nuôi vẫn duy trì chiến lược mua cuốn chiếu trong ngắn hạn. Việc thận trọng trong tiến độ chốt mua giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro từ biến động tỷ giá USD/VND, đồng thời chủ động hơn về giá vốn khi giá khô đậu tương trên CBOT tăng mạnh.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Trưởng phòng Tin tức – Công ty Cổ phần Hitech Finance (TVKD số 036 của MXV), diễn biến giá đậu tương trong tuần qua phản ánh sự giằng co giữa nguồn cung và nhu cầu.
“Các đơn hàng lớn từ Trung Quốc kết hợp với biên lợi nhuận ép dầu nội địa của Mỹ cao trở thành những yếu tố hỗ trợ đáng chú ý cho đậu tương Mỹ trong tuần qua. Trong tuần này, thông tin về các đơn hàng xuất khẩu mới sang Trung Quốc, diễn biến thời tiết cuối vụ tại Trung Tây và báo cáo tiến độ mùa vụ của USDA sẽ là những biến số quan trọng đối với giá đậu tương”, bà Hiền nhận định.
Bà Hiền cũng lưu ý, trên thị trường kỳ hạn, các nhà giao dịch nên theo dõi phản ứng của giá tại các vùng kháng cự sau nhịp tăng vừa qua, đồng thời thận trọng với việc mua đuổi khi thị trường vẫn đang chịu tác động đan xen từ cung và cầu.
Theo MXV.
